Turbo beleggen: complete uitleg over handelen in turbo’s

Turbo’s zijn beleggingsproducten waarmee je met een relatief kleine inleg kunt inspelen op een stijging of daling van bijvoorbeeld de AEX. Door de hefboom kan een koersbeweging van de onderliggende waarde relatief sterk doorwerken in de waarde van de turbo.

Dat maakt turbo’s interessant voor actieve beleggers en traders, maar de hefboom zorgt er ook voor dat verliezen sneller kunnen oplopen. Bij een ongunstige koersbeweging kun je zelfs je volledige inleg verliezen. Turbo’s zijn daarom complexe producten die niet voor iedere belegger geschikt zijn.

In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe turbo beleggen werkt, wat het verschil is tussen Turbo Long en Turbo Short en hoe je de waarde, hefboom, positieomvang, kosten en risico’s van een turbo kunt beoordelen.

Wat is turbo beleggen?

Turbo beleggen betekent dat je met een hefboomproduct inspeelt op een koersbeweging van een onderliggende waarde, zoals een aandeel, index, grondstof of valuta.

Bij een turbo betaal je niet zelf de volledige waarde van de onderliggende positie. Een deel wordt via het financieringsniveau door de uitgevende instelling gefinancierd. Daardoor hoef je minder kapitaal in te leggen dan wanneer je rechtstreeks een vergelijkbare positie zou innemen.

Het verschil tussen je eigen inleg en de totale blootstelling zorgt voor de hefboomwerking. Hierdoor kan een relatief kleine beweging van de AEX een grotere procentuele verandering in de waarde van de turbo veroorzaken.

Wie eerst meer over de onderliggende index wil weten, vindt in onze uitleg over wat de AEX is meer informatie over de samenstelling en werking van deze Nederlandse beursindex.

Een turbo kan worden gebruikt om op twee richtingen in te spelen:

  • Met een Turbo Long speel je in op een stijgende onderliggende waarde.
  • Met een Turbo Short speel je in op een dalende onderliggende waarde.

De hefboom werkt echter in beide richtingen. Een beweging tegen je positie in kan daardoor eveneens snel tot verlies leiden.

Hoe werkt beleggen met turbo’s?

Bij een turbo neem je indirect een positie in op een onderliggende waarde, bijvoorbeeld de AEX. Je koopt dus niet de index zelf, maar een financieel product waarvan de waarde samenhangt met de ontwikkeling van die index.

De uitgevende instelling financiert een deel van de positie. Hoe kleiner het bedrag dat je zelf hoeft in te leggen ten opzichte van de onderliggende blootstelling, hoe groter de hefboom doorgaans is.

Een hogere hefboom betekent dat een procentuele beweging van de AEX sterker kan doorwerken in het procentuele rendement van de turbo. Dat werkt zowel positief als negatief.

Turbo Long

Met een Turbo Long speel je in op een stijging van de onderliggende waarde. Stijgt de AEX, dan neemt de theoretische waarde van een Turbo Long in beginsel toe.

De waarde wordt voor een belangrijk deel bepaald door het verschil tussen de actuele stand van de onderliggende waarde en het financieringsniveau, rekening houdend met de ratio.

Daalt de AEX, dan vermindert de waarde van een Turbo Long doorgaans. Komt het stop-lossniveau in beeld, dan kan de positie voortijdig worden beëindigd.

Turbo Short

Met een Turbo Short speel je in op een daling van de onderliggende waarde. Daalt de AEX, dan neemt de theoretische waarde van een Turbo Short in beginsel toe.

Bij een Turbo Short werkt de berekening in de andere richting: het verschil tussen het financieringsniveau en de actuele stand van de onderliggende waarde is bepalend voor de theoretische waarde.

Stijgt de AEX, dan kan de Turbo Short juist in waarde dalen. Ook hier kan het bereiken van het stop-lossniveau tot beëindiging van het product leiden.

Hoe werkt de hefboom van een turbo?

De hefboom geeft aan hoeveel sterker de waarde van een turbo procentueel kan reageren op een beweging van de onderliggende waarde.

Een turbo met een hefboom van 5 zal bij kleine koersbewegingen procentueel ongeveer vijf keer zo sterk reageren als de onderliggende waarde.

Stijgt de AEX bijvoorbeeld met 1%, dan kan een Turbo Long met een actuele hefboom van ongeveer 5 theoretisch circa 5% in waarde stijgen. Daalt de AEX met 1%, dan kan dezelfde turbo ongeveer 5% in waarde verliezen.

Dit zijn vereenvoudigde voorbeelden zonder transactiekosten, spread, financieringsaanpassingen of andere prijsinvloeden.

De hefboom ontstaat doordat je slechts een deel van de onderliggende positie zelf financiert.

Hoe kleiner de waarde van de turbo ten opzichte van de onderliggende blootstelling, hoe hoger de hefboom kan worden.

Dat betekent ook dat turbo’s met een hoge hefboom risicovoller zijn. Een relatief kleine beweging van de AEX kan al een groot effect hebben op je positie.

De hefboom is bovendien niet constant. Wanneer de koers van de onderliggende waarde en de waarde van de turbo veranderen, verandert ook de hefboom.

Daarom kun je een hefboom van 5 niet zonder meer toepassen op iedere toekomstige koersbeweging. Vooral bij grote koersuitslagen en in de buurt van het stop-lossniveau kan de eenvoudige benadering sterk afwijken van de werkelijke uitkomst.

Wat zijn het financieringsniveau en de stop-loss?

Het financieringsniveau is het deel van de onderliggende positie dat door de uitgevende instelling wordt gefinancierd.

Bij een Turbo Long ligt het financieringsniveau onder de actuele koers van de onderliggende waarde. Bij een Turbo Short ligt het doorgaans erboven.

Naast het financieringsniveau heeft een turbo een stop-lossniveau. Wanneer dit niveau volgens de productvoorwaarden wordt bereikt of gepasseerd, wordt de turbo beëindigd en afgewikkeld.

Bij een Turbo Long ligt het stop-lossniveau onder de actuele koers. Bij een Turbo Short ligt het erboven.

Het financieringsniveau en het stop-lossniveau zijn niet noodzakelijk hetzelfde. De exacte verhouding en de wijze waarop beide niveaus worden aangepast, hangen af van het type turbo en de voorwaarden van de uitgevende instelling.

Is de stop-loss een gegarandeerde verkoopkoers?

Nee. Het stop-lossniveau van een turbo is geen garantie dat je de positie precies tegen dat niveau kunt verkopen.

Wanneer het stop-lossniveau wordt bereikt, treedt het beëindigingsmechanisme van het product in werking. De uitgevende instelling wikkelt de positie af volgens de toepasselijke voorwaarden.

Bij beëindiging kan er afhankelijk van het product en de marktomstandigheden nog een restwaarde overblijven. Die restwaarde kan echter ook zeer klein of nihil zijn.

Een plotselinge koerssprong of een sterke beweging tijdens onrustige marktomstandigheden kan ertoe leiden dat de afwikkeling tegen een aanzienlijk ongunstiger koers plaatsvindt dan het stop-lossniveau.

Ook bestaan er turbovarianten waarbij de stop-loss en het financieringsniveau samenvallen. Bij het bereiken van dat niveau is er dan doorgaans geen restwaarde.

Een stop-lossmechanisme voorkomt dus niet dat je je volledige inleg kunt verliezen.

Hoe wordt de waarde van een turbo berekend?

De theoretische waarde van een turbo hangt onder meer af van het verschil tussen de koers van de onderliggende waarde en het financieringsniveau. Daarnaast is de ratio belangrijk.

De ratio geeft aan welk deel van de onderliggende blootstelling één turbo vertegenwoordigt.

Voor een gewone AEX-turbo die in euro’s noteert, kan de vereenvoudigde berekening luiden:

Turbo Long

(koers onderliggende waarde - financieringsniveau) / ratio

Turbo Short

(financieringsniveau - koers onderliggende waarde) / ratio

Deze formules zijn bedoeld voor een eenvoudige theoretische berekening. Ze veronderstellen een product waarbij de opgegeven ratio als deler wordt gebruikt, zonder valutaconversie en zonder wijziging van het financieringsniveau tijdens de berekende koersbeweging.

Bij een onderliggende waarde die in een andere valuta noteert, kan bovendien een wisselkoerscorrectie nodig zijn.

Rekenvoorbeeld: de theoretische waarde van een Turbo Long

Stel dat de AEX op 1.000 punten staat, een Turbo Long een financieringsniveau van 900 punten heeft en de ratio 10 bedraagt.

Dan is de theoretische waarde:

(1.000 - 900) / 10 = € 10

Stijgt de AEX naar 1.010 punten, dan wordt de theoretische waarde:

(1.010 - 900) / 10 = € 11

De AEX is in dit voorbeeld 1% gestegen. De turbo stijgt van € 10 naar € 11, oftewel 10%.

Daalt de AEX daarentegen naar 990 punten, dan wordt de theoretische waarde:

(990 - 900) / 10 = € 9

De AEX is dan 1% gedaald, terwijl de turbo 10% in waarde verliest.

Het voorbeeld laat zien hoe de hefboom zowel positief als negatief werkt.

In de werkelijke beurskoers kunnen onder meer spread, financieringskosten, valutaverschillen en productspecifieke voorwaarden een rol spelen. De berekening geldt bovendien niet onbeperkt wanneer het stop-lossniveau wordt bereikt.

Hoeveel is een turbo waard per AEX-punt?

Voor een AEX-turbo met een vaste ratio en een waarde in euro’s kan de theoretische waardeverandering per indexpunt eenvoudig uit de ratio worden afgeleid:

€ 1 / ratio

Een ratio van 10 betekent dus:

€ 1 / 10 = € 0,10 per AEX-punt

Bij een ratio van 50:

€ 1 / 50 = € 0,02 per AEX-punt

En bij een ratio van 100:

€ 1 / 100 = € 0,01 per AEX-punt

RatioTheoretische verandering per AEX-punt
1€ 1,00
10€ 0,10
50€ 0,02
100€ 0,01

De ratio verschilt per product. Controleer daarom altijd de productspecificaties van de turbo die je daadwerkelijk bekijkt.

De tabel toont de theoretische puntgevoeligheid bij een ongewijzigde ratio en financieringsniveau, vóór kosten en zolang de turbo niet wordt beëindigd. Het gaat niet om een gegarandeerde koersverandering van de turbo op de beurs.

Voorbeeld: 5.000 turbo’s op de AEX

Stel dat je 5.000 Turbo Longs bezit met een ratio van 50.

Eén turbo verandert dan theoretisch ongeveer € 0,02 in waarde wanneer de AEX één punt beweegt.

Voor de totale positie is dat:

5.000 × € 0,02 = € 100 per AEX-punt

Stijgt de AEX met 5 punten, dan betekent dat theoretisch:

5 × € 100 = € 500 winst

Daalt de AEX met 5 punten, dan betekent dezelfde puntgevoeligheid:

5 × € 100 = € 500 verlies

Dit voorbeeld laat zien waarom het naast de hefboom nuttig is om ook vooraf te berekenen hoeveel euro één AEX-punt voor je totale positie vertegenwoordigt.

De voorbeelden gaan ervan uit dat het stop-lossniveau niet wordt bereikt en dat andere prijsbepalende factoren gelijk blijven.

Hoe werkt turbo beleggen op de AEX in de praktijk?

Wie met een AEX-turbo wil handelen, moet niet alleen naar de prijs van één turbo kijken.

Belangrijke gegevens zijn onder meer:

  • de richting: Long of Short;
  • het financieringsniveau;
  • het stop-lossniveau;
  • de ratio;
  • de actuele hefboom;
  • de spread;
  • het aantal turbo’s in de positie;
  • de afstand tot de stop-loss.

Stel opnieuw dat een turbo een ratio van 50 heeft en je 5.000 stuks bezit. Je theoretische gevoeligheid is dan ongeveer € 100 per AEX-punt.

Een beweging van 10 AEX-punten vertegenwoordigt daardoor ongeveer:

10 × € 100 = € 1.000

Bij een gunstige beweging is dat een theoretische winst van € 1.000. Bij een even grote ongunstige beweging gaat het om een theoretisch verlies van € 1.000.

Door vooraf zo te rekenen, krijg je een concreter beeld van de positieomvang dan wanneer je alleen naar de procentuele hefboom kijkt.

Houd er wel rekening mee dat de werkelijke opbrengst of het verlies kan afwijken door de uitvoeringskoers, spread, kosten en eventuele beëindiging van de turbo.

Turbo’s vergelijken met AEX-futures

Turbo’s en AEX-futures kunnen beide worden gebruikt om in te spelen op stijgende en dalende beurskoersen, maar het zijn verschillende financiële instrumenten.

Bij de standaard AEX-future, de FTI, bedraagt de contractwaarde volgens de contractspecificaties van Euronext € 200 per AEX-indexpunt.

Een beweging van 5 AEX-punten betekent bij één FTI dus:

5 × € 200 = € 1.000

Bij turbo’s wordt de theoretische puntgevoeligheid daarentegen bepaald door de ratio en het aantal turbo’s.

PositieTheoretische waarde per AEX-punt
1 turbo, ratio 10€ 0,10
1 turbo, ratio 50€ 0,02
1.000 turbo’s, ratio 50€ 20
5.000 turbo’s, ratio 50€ 100
10.000 turbo’s, ratio 50€ 200
1 standaard FTI-future€ 200

Hoeveel turbo’s zijn qua puntwaarde vergelijkbaar met één AEX-future?

Dat hangt af van de ratio.

Bij ratio 10:

2.000 × € 0,10 = € 200 per AEX-punt

Bij ratio 50:

10.000 × € 0,02 = € 200 per AEX-punt

Bij ratio 100:

20.000 × € 0,01 = € 200 per AEX-punt

Qua theoretische puntgevoeligheid vertegenwoordigen deze voorbeelden dus hetzelfde bedrag per AEX-punt als één standaard FTI.

Dat betekent nadrukkelijk niet dat turbo’s en futures hetzelfde product zijn.

Turbo’s werken onder meer met een financieringsniveau en een stop-lossmechanisme. Bij een gewone turbo kun je je volledige inleg verliezen, maar ontstaat door de koersontwikkeling van het product zelf doorgaans geen aanvullende marginverplichting zoals bij een future.

Futures kennen een andere structuur, waaronder marginverplichtingen en dagelijkse verrekening. Het verlies op een futurepositie kan groter worden dan het bedrag dat aanvankelijk als onderpand is gestort.

Ook kunnen de handelstijden, liquiditeit en uitvoeringsmogelijkheden verschillen.

De vergelijking is daarom uitsluitend bedoeld om de puntgevoeligheid en positieomvang begrijpelijk te maken, niet om de producten qua totaalrisico gelijk te stellen.

Wat kost handelen in turbo’s?

Aan het handelen in turbo’s kunnen verschillende kosten verbonden zijn.

Een belangrijke kostenfactor is de spread: het verschil tussen de bied- en laatprijs. Wie koopt, betaalt doorgaans de laatprijs en wie verkoopt, ontvangt de biedprijs.

Daarnaast kan je bank of broker transactiekosten rekenen voor het kopen en verkopen van turbo’s.

Ook het gefinancierde deel van de positie brengt doorgaans kosten met zich mee. De uitgevende instelling verwerkt financieringskosten en eventuele andere financieringsaanpassingen volgens de productvoorwaarden in het financieringsniveau.

Bij een positie die langere tijd wordt aangehouden, kunnen deze kosten steeds belangrijker worden.

Verder kunnen valutakosten een rol spelen wanneer de onderliggende waarde in een andere munt noteert dan het product.

Bij het vergelijken van turbo’s is het daarom verstandig niet alleen naar de hefboom en het stop-lossniveau te kijken, maar ook naar de spread, financieringskosten, eventuele transactiekosten en de overige productvoorwaarden.

Wat staat er in het essentiële-informatiedocument?

Voordat je een turbo koopt, is het verstandig het essentiële-informatiedocument (EID) van het specifieke product te bekijken.

Dit document bevat gestandaardiseerde informatie die particuliere beleggers helpt om de werking, kosten en risico’s van beleggingsproducten te begrijpen en te vergelijken.

Volgens de Europese regels over essentiële informatie bij beleggingsproducten moet dit document onder meer informatie geven over:

  • de naam en kenmerken van het product;
  • de uitgevende instelling;
  • de doelgroep waarvoor het product is bedoeld;
  • het risico- en rendementsprofiel;
  • het mogelijke verlies van de inleg;
  • de kosten van het product;
  • mogelijke uitkomsten onder verschillende marktomstandigheden.

Het EID is bedoeld om een weloverwogen beslissing te ondersteunen. Het document garandeert echter niet dat een product veilig is of dat de beschreven scenario’s daadwerkelijk zullen optreden.

Bij turbo’s blijft het daarnaast noodzakelijk om de actuele productgegevens en voorwaarden te controleren. Denk aan het financieringsniveau, de ratio, het stop-lossniveau en de actuele hefboom.

Het document is doorgaans beschikbaar via de uitgevende instelling of de bank of broker die het product aanbiedt.

Wat zijn de risico’s van turbo beleggen?

Het belangrijkste kenmerk én risico van een turbo is de hefboom.

Wanneer de onderliggende waarde tegen je positie in beweegt, kan het verlies procentueel veel groter zijn dan de beweging van de AEX zelf.

Daarnaast kan het stop-lossniveau worden bereikt. De turbo wordt dan beëindigd volgens de voorwaarden van het product. De eventuele restwaarde kan beperkt of nihil zijn.

Een stop-lossniveau is geen gegarandeerde verkoopkoers. Bij een koerssprong of een sterke marktbeweging kan de uiteindelijke afwikkeling ongunstiger uitpakken dan verwacht.

Andere belangrijke risico’s zijn:

  • Verlies van de volledige inleg: bij een ongunstige koersontwikkeling kan een turbo vrijwel of helemaal waardeloos worden.
  • Spread en liquiditeit: in minder liquide of onrustige markten kan het verschil tussen bied- en laatprijs groter worden.
  • Financieringskosten: deze kunnen gedurende de looptijd invloed hebben op de waarde van de turbo.
  • Tegenpartijrisico: een turbo is een financieel product van een uitgevende instelling. Ook de financiële positie van die instelling is relevant.
  • Veranderende hefboom: de actuele hefboom kan toenemen wanneer de turbo in waarde daalt.
  • Productspecifieke voorwaarden: bijvoorbeeld de wijze waarop de stop-loss wordt bewaakt en de restwaarde wordt vastgesteld.
  • Een te grote positie: ook een relatief kleine koersbeweging kan dan een aanzienlijk verlies in euro’s veroorzaken.

Voor de Nederlandse verkoop van turbo’s aan particuliere beleggers gelden bovendien beperkingen, waaronder maximale hefbomen. Deze zijn bedoeld om consumenten te beschermen tegen de risico’s van zeer hoge hefboomwerking.

Die beperkingen maken turbo’s echter niet risicovrij.

Het is daarom belangrijk om vóór het openen van een positie niet alleen het mogelijke rendement te bekijken, maar vooral te berekenen hoeveel verlies een ongunstige koersbeweging financieel kan veroorzaken.

Waar kun je AEX-turbo’s kopen?

AEX-turbo’s worden via banken en brokers verhandeld die deze producten beschikbaar stellen.

Binnen het aanbod kun je doorgaans selecteren op onder meer:

  • AEX als onderliggende waarde;
  • Turbo Long of Turbo Short;
  • financieringsniveau;
  • stop-lossniveau;
  • actuele hefboom;
  • ratio;
  • uitgevende instelling.

Een hoge hefboom is niet automatisch beter. Hoe hoger de hefboom, hoe sterker een relatief kleine koersbeweging doorgaans doorwerkt in de waarde van de positie.

Ook de spread, financieringskosten en de afstand tot het stop-lossniveau verdienen aandacht.

Controleer bovendien of het product daadwerkelijk beschikbaar is voor aankoop. Wanneer de actuele hefboom boven een toepasselijke verkooplimiet komt, kan de uitgevende instelling bijvoorbeeld tijdelijk geen nieuwe verkoopprijzen afgeven, terwijl bestaande posities nog wel verhandelbaar kunnen zijn.

Wanneer zijn turbo’s geschikt voor handelen op de AEX?

Turbo’s kunnen worden gebruikt door beleggers en traders die bewust willen inspelen op een koersstijging of koersdaling van de AEX en begrijpen hoe hefboomwerking hun risico beïnvloedt.

Ze bieden vrijheid bij het bepalen van de positieomvang. Via de ratio en het aantal turbo’s kun je bijvoorbeeld berekenen hoeveel euro één AEX-punt voor je positie betekent.

Daar staat tegenover dat turbo’s door hun hefboom en stop-lossmechanisme complexe producten zijn. Ze zijn daarom niet voor iedere belegger geschikt.

Wie turbo’s gebruikt, moet in ieder geval begrijpen hoe de hefboom, het financieringsniveau, het stop-lossniveau, de ratio, de kosten en de totale positieomvang samenhangen.

Ook moet je rekening houden met het feit dat de markt sneller kan bewegen dan verwacht en dat een stop-loss niet voorkomt dat je je volledige inleg verliest.

Wat moet je controleren voordat je een turbo koopt?

Een goede voorbereiding begint niet bij het kiezen van de hoogste hefboom, maar bij het begrijpen van het risico dat je neemt.

Controleer daarom vooraf:

  1. De richting: wil je inspelen op een stijging of daling van de onderliggende waarde?
  2. De ratio: hoeveel euro vertegenwoordigt één AEX-punt voor één turbo?
  3. De positieomvang: hoeveel turbo’s koop je en hoeveel euro verandert je positie theoretisch per AEX-punt?
  4. Het financieringsniveau en de stop-loss: wanneer kan de turbo worden beëindigd en wat betekent dat voor de mogelijke restwaarde?
  5. De totale kosten: welke spreads, financieringskosten en transactiekosten kunnen je resultaat beïnvloeden?
  6. De productvoorwaarden: heb je het essentiële-informatiedocument en de actuele productspecificaties gelezen?
  7. Het maximale verlies: kun je financieel en persoonlijk accepteren dat de volledige inleg verloren gaat?

Turbo beleggen kan een manier zijn om gericht op bewegingen van de AEX in te spelen, maar de hefboom vergroot zowel kansen als risico’s.

Wie de ratio, puntgevoeligheid en mogelijke verliezen vooraf berekent, krijgt een beter beeld van de financiële gevolgen van een positie. Een zorgvuldige productkeuze en passend risicobeheer blijven daarbij noodzakelijk.