De AEX is geen vaste verzameling aandelen. Welke bedrijven worden opgenomen en hoe zwaar zij meetellen, wordt bepaald aan de hand van regels van beursorganisatie Euronext. Daarbij spelen onder meer de beurswaarde, de verhandelbaarheid en het aantal vrij verhandelbare aandelen een rol.
Sinds september 2025 bestaat de AEX uit 30 aandelen in plaats van 25. De index wordt ieder kwartaal beoordeeld. Dat betekent niet dat er iedere drie maanden bedrijven verdwijnen of bijkomen. Ook wanneer dezelfde aandelen opgenomen blijven, kan hun onderlinge gewicht veranderen.
Om te begrijpen waarom de AEX stijgt of daalt, is het daarom nuttig om niet alleen naar de afzonderlijke aandelenkoersen te kijken, maar ook naar de samenstelling en de indexweging.
Hoe worden aandelen voor de AEX geselecteerd?
De selectie begint bij ondernemingen die aan de toelatingsvoorwaarden van de AEX voldoen. Een beursnotering op Euronext Amsterdam vormt het uitgangspunt, maar is op zichzelf niet voldoende.
Euronext kijkt onder meer naar de beurswaarde van de vrij verhandelbare aandelen. Dit wordt de free-floatmarktkapitalisatie genoemd.
Aandelen die langdurig in vaste handen zijn, tellen daarbij niet op dezelfde manier mee als aandelen die vrij op de markt beschikbaar zijn.
Ook liquiditeit is belangrijk. Een aandeel moet voldoende verhandelbaar zijn om geschikt te zijn voor een index die onder meer als basis dient voor beleggingsfondsen en financiële producten.
Bij de selectie wordt bovendien een buffer toegepast. Daardoor hoeft een bestaand AEX-aandeel niet onmiddellijk zijn plaats te verliezen wanneer een andere onderneming net iets hoger op de ranglijst komt.
Deze buffer voorkomt dat kleine veranderingen in de onderlinge beurswaarde voortdurend tot vervangingen leiden.
Euronext kondigde in maart 2025 aan dat de AEX zou worden uitgebreid van 25 naar 30 aandelen. De gewijzigde methode werd in september 2025 ingevoerd om de index een bredere vertegenwoordiging van grote Amsterdamse beursfondsen te geven.
Hoe wordt het gewicht van een AEX-aandeel berekend?
Niet ieder aandeel heeft evenveel invloed op de stand van de AEX. De index is gewogen naar de beurswaarde van de vrij verhandelbare aandelen, waarbij aanvullende begrenzingsregels gelden.
De free-floatmarktkapitalisatie wordt in vereenvoudigde vorm berekend door het aantal vrij verhandelbare aandelen te vermenigvuldigen met de aandelenkoers.
Een rekenvoorbeeld maakt dit duidelijk.
Stel dat twee ondernemingen allebei een aandelenkoers van € 50 hebben, maar dat het aantal vrij verhandelbare aandelen verschilt.
| Gegevens | Onderneming A | Onderneming B |
|---|---|---|
| Vrij verhandelbare aandelen | 60 miljoen | 120 miljoen |
| Aandelenkoers | € 50 | € 50 |
| Free-floatbeurswaarde | € 3 miljard | € 6 miljard |
| Onderlinge verhouding | 1 | 2 |
Onderneming A heeft een free-floatbeurswaarde van:
60 miljoen × € 50 = € 3 miljard
Voor onderneming B is dat:
120 miljoen × € 50 = € 6 miljard
Wanneer beide ondernemingen in aanmerking komen voor de index en er geen begrenzing wordt toegepast, telt onderneming B op basis van deze gegevens ongeveer tweemaal zo zwaar mee als onderneming A.
Als deze twee ondernemingen samen een fictieve index zouden vormen, zou A een gewicht van ongeveer 33,3% hebben en B ongeveer 66,7%.
Dat zijn nadrukkelijk geen werkelijke AEX-gewichten. De AEX bevat 30 aandelen en kent bovendien een maximumgewicht per aandeel.
Het voorbeeld laat vooral zien dat de aandelenkoers alleen niet bepaalt hoeveel invloed een onderneming op de index heeft.
De combinatie van koers en vrij verhandelbare aandelen is bepalend.
Het verschil tussen koersweging en weging naar vrij verhandelbare beurswaarde wordt ook uitgelegd door S&P Dow Jones Indices in zijn toelichting op indexmethodieken.
Waarom geldt er een maximumgewicht van 15%?
Een zeer grote onderneming zou zonder begrenzing een aanzienlijk deel van de index kunnen bepalen.
Daarom hanteert Euronext bij de periodieke herweging van de AEX een maximumgewicht van 15% per aandeel.
Dat betekent dat bij het vaststellen van de nieuwe gewichten een afzonderlijk aandeel niet meer dan 15% van de index mag vertegenwoordigen.
Wanneer een onderneming op basis van haar free-floatbeurswaarde eigenlijk een hoger gewicht zou krijgen, wordt een begrenzingsfactor toegepast. De overige gewichten worden volgens de indexmethodiek aangepast.
Het maximum geldt bij het vaststellen van de gewichten. Door latere koersbewegingen kan het daadwerkelijke gewicht van een aandeel tussen twee herwegingen boven de 15% uitkomen.
De begrenzing zorgt dus niet voor een voortdurend vast maximum tijdens iedere handelsdag.
Het doel is om een evenwicht te bewaren tussen het volgen van de grootste beursfondsen en het beperken van een te grote afhankelijkheid van één onderneming.
Samenstelling AEX: wanneer vinden wijzigingen plaats?
De AEX kent vier reguliere beoordelingsmomenten per jaar: maart, juni, september en december.
In maart vindt de uitgebreide jaarlijkse herziening plaats. Daarbij wordt beoordeeld welke ondernemingen volgens de geldende selectievoorwaarden in de index thuishoren.
Tijdens de kwartaalbeoordelingen in juni, september en december kunnen eveneens wijzigingen plaatsvinden, bijvoorbeeld wanneer nieuwe ondernemingen aan de toelatingsvoorwaarden voldoen of wanneer een bestaande onderneming uit de index verdwijnt.
De aangekondigde wijzigingen worden doorgaans na het sluiten van de beurs op de derde vrijdag van de betreffende maand doorgevoerd. Ze worden dan van kracht vanaf de volgende handelsdag.
Ook buiten deze reguliere momenten kunnen bijzondere gebeurtenissen, zoals overnames, fusies of beëindiging van een beursnotering, aanleiding geven tot aanpassingen.
Voorbeeld: de jaarlijkse AEX-herziening van maart 2026
Bij de jaarlijkse herziening van maart 2026 besloot Euronext SBM Offshore aan de AEX toe te voegen en Randstad uit de index te verwijderen.
De wijziging werd aangekondigd op 10 maart 2026 en ging in op maandag 23 maart 2026.
Dit blijkt uit de officiële bekendmaking van de jaarlijkse AEX-herziening door Euronext.
Bij de kwartaalbeoordeling van september 2026 gebeurde juist iets anders: de samenstelling van de AEX bleef ongewijzigd.
Alle op dat moment opgenomen ondernemingen bleven deel uitmaken van de index.
Een kwartaalbeoordeling hoeft dus niet automatisch tot nieuwe namen in de AEX te leiden.
Wat is het verschil tussen een indexherziening en een herweging?
Een indexherziening en een herweging hebben betrekking op twee verschillende onderdelen van de index.
Bij een herziening van de samenstelling gaat het om de vraag welke aandelen in de AEX worden opgenomen.
Bij een herweging draait het om de vraag hoeveel invloed ieder opgenomen aandeel krijgt op de index.
Die twee processen kunnen samen plaatsvinden, maar hoeven niet tot dezelfde soort wijziging te leiden.
Stel bijvoorbeeld dat alle 30 ondernemingen in de AEX blijven, maar dat de beurswaarde van enkele grote aandelen sterk is veranderd.
Dan kunnen bij een periodieke herweging de onderlinge gewichten worden aangepast zonder dat één onderneming wordt toegevoegd of verwijderd.
Ook tussen herwegingsmomenten veranderen de feitelijke gewichten door koersbewegingen. Een aandeel dat sterker stijgt dan de rest, kan daardoor een groter deel van de index gaan vertegenwoordigen.
Bij een nieuwe herweging worden de relevante gegevens en begrenzingsfactoren opnieuw volgens de geldende regels beoordeeld.
Daarom moet je bij een bericht over een AEX-herziening altijd onderscheid maken tussen veranderingen in de lijst met aandelen en veranderingen in de onderlinge gewichten.
Waarom kan de AEX stijgen terwijl veel aandelen dalen?
Omdat de AEX niet gelijkgewogen is, heeft een koersverandering bij een zwaarwegend fonds meer invloed dan dezelfde procentuele verandering bij een kleiner fonds.
Stel dat een aandeel met een indexgewicht van 12% op een handelsdag 4% stijgt.
Als alle andere factoren gelijk blijven, levert dat ongeveer de volgende positieve bijdrage aan het indexrendement op:
12% × 4% = 0,48 procentpunt
Een ander aandeel met een gewicht van 2% dat eveneens 4% stijgt, draagt slechts ongeveer 0,08 procentpunt bij.
| Aandeel | Indexgewicht | Koersverandering | Bijdrage aan AEX |
|---|---|---|---|
| A | 12% | +4% | +0,48 procentpunt |
| B | 2% | +4% | +0,08 procentpunt |
De bijdrage van aandeel A is in dit voorbeeld zes keer zo groot als die van aandeel B.
Deze berekening is een vereenvoudiging waarbij wordt uitgegaan van het indexgewicht vóór de koersbeweging en waarbij andere factoren buiten beschouwing blijven.
De AEX kan daardoor stijgen terwijl meer dan de helft van de opgenomen aandelen in koers daalt. Het omgekeerde is eveneens mogelijk.
Dat komt doordat de gezamenlijke invloed van enkele grote aandelen zwaarder kan wegen dan de beweging van meerdere kleinere ondernemingen.
Een stijgende AEX betekent dus niet automatisch dat de gehele Nederlandse aandelenmarkt in dezelfde mate stijgt.
Wat betekent een AEX-herweging voor beleggers?
Een indexwijziging kan gevolgen hebben voor beleggingsfondsen en ETF’s die de AEX volgen.
Wanneer een onderneming wordt toegevoegd of verwijderd, moeten fondsen die de index zo nauwkeurig mogelijk willen volgen hun beleggingen daarop afstemmen. Hoe zij dat doen, hangt af van hun beleggingsmethode.
Ook veranderingen in indexgewichten kunnen aanleiding geven om bestaande posities aan te passen.
Rond de ingangsdatum van een indexwijziging kunnen daardoor extra aan- en verkopen plaatsvinden.
De invloed op individuele aandelenkoersen is echter niet vooraf met zekerheid vast te stellen.
Marktverwachtingen, liquiditeit en de mate waarin beleggers een aangekondigde wijziging al hebben verwerkt, spelen daarbij mee.
Een opname in de AEX betekent daarom niet automatisch dat de aandelenkoers daarna stijgt. Ook een verwijdering hoeft niet noodzakelijk tot een koersdaling te leiden.
Voor beleggers is daarnaast belangrijk dat de AEX zelf een berekende index is en geen financieel product dat rechtstreeks kan worden gekocht. In onze uitleg over wat de AEX is wordt dit onderscheid nader toegelicht.
Wie de AEX als beursgraadmeter gebruikt, moet vooral begrijpen dat zowel algemene marktontwikkelingen als de verdeling van het indexgewicht invloed hebben op de dagelijkse indexbeweging.
Wat zegt de volgende herweging over de beurs?
Een herziening laat zien welke ondernemingen volgens de vastgelegde indexregels een plaats in de AEX krijgen en hoe hun gewicht wordt bepaald.
Het is geen oordeel over de kwaliteit van een aandeel en evenmin een voorspelling van de toekomstige koers.
Een nieuwe opname kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van een gestegen beurswaarde. Dat betekent niet noodzakelijk dat het aandeel daarna verder zal stijgen.
Ook een verwijdering is niet automatisch een negatief oordeel over de onderneming. De samenstelling wordt bepaald door vooraf vastgelegde selectievoorwaarden.
De volgende reguliere AEX-beoordeling staat gepland voor december 2026. Euronext heeft 8 december 2026 als datum voor de volgende beoordeling door de indexcommissie aangekondigd.
Welke wijzigingen daaruit voortkomen, hangt af van de op dat moment geldende gegevens en de besluiten van Euronext.
De indexmethodiek kan bovendien in de loop van de tijd veranderen. Een aangekondigd voorstel voor nieuwe indexregels is pas van toepassing wanneer de wijziging daadwerkelijk is vastgesteld en ingevoerd.
De meest bruikbare manier om een AEX-herweging te beoordelen, is daarom niet alleen naar de namen van de toegevoegde of verwijderde ondernemingen te kijken.
Let ook op hun indexgewicht, de reden van de wijziging en het moment waarop de nieuwe samenstelling van kracht wordt.